Üst bilişsel tasarım bilgisi uyarlama süreçlerinde tasarım ilkelerinin güçlük ve başarım düzeylerinin incelenmesi üzerine bir vaka çalışması
Üst bilişsel tasarım bilgisi uyarlama süreçlerinde tasarım ilkelerinin güçlük ve başarım düzeylerinin incelenmesi üzerine bir vaka çalışması
Duygu Yıldız,Evren Ülkeryıldız
Abstract
Bu araştırmada, üst bilişsel bilginin karmaşıklık düzeylerini karşılaştırmak ve tasarım ilkeleriyle ilgili bilgi adaptasyon performansını ölçmek için analitik bir yaklaşım izlenmektedir. Araştırma, tasarım ilkelerine gömülü bilgi güçlüğünü ölçmeyi ve üst bilişsel tasarım bilgisi uyarlama süreçlerinde tasarım performansı üzerindeki etkisini incelemeyi amaçlamaktadır. Araştırma kapsamında mimarlık öğrencileri ile iki aşamalı tasarım deneyleri gerçekleştirilmiştir. Seçilen öğrenci gruplarının üst bilişsel bilgi edinimi öncesi ve sonrası tasarım performans düzeyleri; ikili karşılaştırma matrisi yöntemi kullanılarak karşılaştırılmış ve hipotezler eşleştirilmiş örneklemler t-testi ile incelenmiştir. Ayrıca, tasarım ilkelerinin karmaşıklığı, uzman görüşleri ile göreli karmaşıklık dereceleri hesaplanarak ölçülmüş ve tutarlılık analizleri ile test edilmiştir. Sonuçlar, tasarım ilkelerine dair üst bilişsel bilginin uyarlanma seviyelerinin karmaşıklığına göre (0.00-0.09, 0.10-0.20 ve +0.20) üç farklı kategoride ölçülebileceğini ortaya koymaktadır. İlaveten sonuçlar performans düzeyleri sırasıyla 0.40 ve 0.49, karmaşıklık düzeyleri ise 0.16 ve 0.11 ölçümlenen, birlik ve çeşitlilik ilkelerine ilişkin üst bilişsel bilginin üst bilişsel düzenleme stratejilerine dahil edilebileceğini ve bu dönüşümün istatistiksel olarak anlamlı olduğunu kanıtlamaktadır. Tasarım ilkelerine ilişkin üst bilişsel bilginin üst bilişsel tasarım stratejilerine dönüşümünün, bilgi yönetimi perspektifiyle bu araştırmada bilgi uyarlama performansı üzerinden değerlendirilmesi tasarım sürecini daha analitik bir düzleme taşımakta, böylelikle gelecekteki araştırmalar ve uygulamalar için daha sürdürülebilir ve yönetilebilir bir yaklaşım ortaya koymaktadır.
