UPDF AI

Performatywność mody a tworzenie nowej tożsamości jednostki

Izabela Rosenfeld-Kowalska

2021 · DOI: 10.18778/2084-851x.11.12
TECHNE Seria Nowa · 0 Citations

Abstract

Performatywność jest pojęciem wieloznacznym, stosowanym przez badaczy analizujących różne aspekty życia. Richard Schechner opisał ją w jednym zdaniu: Performatywność jest wszędzie – w codziennym zachowaniu, w pracy, w mediach i internecie, w sztuce i w języku 1. Wprawdzie termin „performatywność” kojarzy się przede wszystkim ze sztuką performens, w rzeczywistości jednak jest o wiele szerszy i pozwala na zdefiniowanie całej grupy działań, w których zacierają się kulturowo i społecznie wytyczone granice. Chociażby między tym, co realne, a sztucznie wykreowane, tym, co rozgrywa się na scenie i w życiu codziennym. Wszystko, co nas otacza i w czym uczestniczymy − życie społeczne, polityczne czy artystyczne − staje się coraz bardziej zbliżone do performensu. W ten sposób performatywność zaczyna łączyć się z performensem 2. Performatyka jako nowe spojrzenie na wiele obszarów funkcjonowania człowieka narodziła się w Stanach Zjednoczonych w latach 80. XX wieku. Zaczęła intensywnie oddziaływać na nauki humanistyczne oraz społeczne. Jako metoda badawcza omawiana była podczas licznych konferencji, seminariów, powstały też ośrodki badań performatywnych. Angielskie słowo „performance” ma wiele znaczeń, co powoduje problemy z odnalezieniem terminu w pełni oddającego jego sens w innych językach, dlatego zwykle się go nie tłumaczy. Opisuje: przedstawienie, sposób gry, wykonywanie, spełnienie, a także wyniki i osiągnięcia, działanie, wydajność, np. w pracy 3. Performance w kontekście sztuki oznacza zatem występowanie i prezentowanie określonych umiejętności. W socjologii pojęcie to wiąże się z przekonaniem, iż zachowaniami ludzkimi rządzą ogólnie przyjęte