Otizm spektrum bozukluğu tanısı almış çocukların ebeveynlerinin rollerinin toplumsal cinsiyet bağlamında incelenmesi
Otizm spektrum bozukluğu tanısı almış çocukların ebeveynlerinin rollerinin toplumsal cinsiyet bağlamında incelenmesi
Gülnur Özdemir,Merve Nur Oktar
Abstract
Araştırmada, otizm spektrum bozukluğu (OSB) tanısı almış çocuğa sahip ebeveynlerin deneyimlerini toplumsal cinsiyet bağlamında incelemek ve bu süreçte üstlendikleri rolleri anlamak ve yorumlamak amaçlanmıştır. Araştırmada nitel yöntem tercih edilmiş ve katılımcıların deneyimlerini anlamaya odaklanan fenomenoloji deseni kullanılmıştır. Çalışma grubunu, OSB tanısı almış çocuğa sahip ebeveynler arasından amaçlı örneklem tekniğiyle belirlenen 8 anne ve 8 babadan oluşan toplam 16 kişi oluşturmaktadır. Veriler yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılarak yüz yüze ve çevrimiçi mülakatlarla toplanmıştır. Veriler MAXQDA 2024 kullanılarak refleksif tematik analizle çözümlenmiş ve “Anneliğin Toplumsal İnşası: Kutsanmış Yükümlülükler ve Görünmez Emek”, “Babalığın Toplumsal İnşası: Güç ve Kurtarıcılık” olmak üzere iki ana temaya ulaşılmıştır. Temalar çerçevesinde, annelerin ve babaların toplumsal cinsiyet rollerinin nasıl tanımlandığı ve bu rollerin ebeveynler arasındaki rol ve sorumluluk paylaşımına etkisi incelenmiştir. Ayrıca, engellilik bağlamında aile dinamikleri ve cinsiyetçi toplumsal yapıların ebeveynler üzerindeki yansımaları, feminist kuram ve sosyal hizmet perspektifinden değerlendirilmiştir.