Kanser Hastalarında Bilinçli Farkındalık Temelli Müdahalelerin Etkinliği ve Psikiyatri Hemşiresinin Rolü: Literatür Derlemesi

Bilinçli farkındalık (mindfulness) kavramı, ilk kez Kabat-Zinn tarafından 1979 yılında tanımlanmış olup, dikkatin şimdi ana yargısızca ve belli bir niyet ile getirilerek bu anın içerisinde olup bitenin olduğu haliyle farkedilmesidir. Mindfulness temelli müdahalelerin yaşam kalitesi ve ruhsal sağlık üzerindeki etkilerinin yanı sıra, fiziksel hastalıklara sahip bireyler üzerinde de etkili olduğu bilinmektedir. Bu fiziksel hastalıklardan biri olan kanser üzerinde yapılan mindfulness temelli müdahalelerin depresyon, anksiyete, ölüm korkusu ve stres gibi psikolojik sıkıntıları azaltması ve travma sonrası gelişim gibi olumlu değişimlere ve yaşam kalitesinin iyileştirmesine yol açtığı belirlenmiştir. Bu sonuçlar, kanser hastalarının fiziksel ve psikolojik semptomlarını azaltılması, tedavi yan etkilerinin yönetilmesi ve iyilik hallerinin korunması için mindfulness temelli müdahalelerin önemini vurgulamaktadır. Aynı zamanda mindfulness ile kanser tanısı almış bireylerin, sürece karşı daha aktif baş etme becerileri geliştirebilmekte, psikolojik iyi oluşunu güçlendirebilmekte ve öz yeterliliğini arttırabilmektedir. Bu derlemede ile kanser hastalarında mindfulness temelli müdahalelerin etkinliği ve psikiyatri hemşiresinin rolünün üzerinde durulmaya çalışılmıştır. Psikiyatri hemşireleri, bu süreçteki rolleriyle ön plana çıkmakta olup kanser sürecindeki hastaların farkındalıkla deneyimlerine odaklanmalarına ve yaşamlarını anlamlandırmalarına rehberlik edebilmektedirler. Yapılan literatür taraması çerçevesinde erişilebilen kaynaklarda, kanser hastalarında mindfulness temelli müdahale programlarının sınırlı olduğu ve bu alanda daha fazla araştırma yapılmasına ihtiyaç duyulduğu gözlemlenmiştir.