Toplum 5.0 Vizyonu Bağlamında Liderliğin Sosyolojik İnşası: Strateji Raporları Üzerine Bir Araştırma

Dijitalleşme çağında yaşanan toplumsal dönüşümler, liderlik kavramını yalnızca yönetimsel ve bireysel özelliklerle tanımlanan bir olgu olmaktan çıkararak, daha karmaşık ve çok katmanlı bir yapıya dönüştürmüştür. Bu yeni bağlamda liderlik, artık sadece karar veren ve yöneten bir figür değil; aynı zamanda dijital toplumun değerlerini, normlarını ve vizyonunu taşıyan bir aktör olarak yeniden şekillenmektedir. Bu çalışma, liderliğin sosyolojik bir söylem olarak inşa edildiğini savunmakta ve liderlik anlayışının kültürel, politik ve yapısal bağlamlara göre nasıl farklılaştığını incelemektedir. Araştırmanın temel amacı; Japonya, Türkiye ve Avrupa Birliği gibi farklı sosyal-kültürel bağlamlara sahip aktörlerin dijital dönüşüm strateji belgelerinde liderlik kavramının nasıl tanımlandığını, hangi değerlerle ilişkilendirildiğini ve nasıl bir liderlik profilinin idealize edildiğini analiz etmektir.Nitel araştırma yöntemiyle yürütülen çalışmada, Japonya’nın Toplum 5.0 stratejisi, Türkiye’nin dijital dönüşüm ve kamu yönetimi belgeleri ile Avrupa Birliği'nin dijital toplum vizyon belgeleri söylem analizi tekniğiyle incelenmiştir. Veriler tematik söylem analizi yaklaşımıyla çözümlenmiş; kodlama sürecinde kodlayıcılar arası güvenilirlik Cohen’s Kappa katsayısıyla 0.82 olarak ölçülmüştür. Elde edilen bulgular, farklı kültürel ve kurumsal bağlamların liderlik anlayışını doğrudan etkilediğini ortaya koymaktadır. Japonya’da liderlik, teknolojik gelişmeleri toplumsal refahla harmanlayan, insan-merkezli sistem kurucusu bir figür olarak öne çıkarken; Türkiye’de liderlik, teknik donanımı yüksek, kamu hizmetlerini dijital ortamda etkinleştiren bir dönüşüm operatörü olarak tanımlanmaktadır. Avrupa Birliği'nde ise liderlik, çok aktörlü yönetişim içinde demokratik, kapsayıcı ve çevresel duyarlılığa sahip bir yapıyla bütünleşmektedir. Bu farklılıklar, dijitalleşmenin küresel düzeyde ortak bir süreç olmasına rağmen, liderlik söylemlerinin yerel değerler ve kurumsal geleneklerle nasıl şekillendiğini göstermektedir.