Nhận thức và sự tham gia của cộng đồng địa phương trong quản lý tài nguyên rừng: Cơ sở lý luận và hàm ý chính sách

Nghiên cứu này tổng hợp có hệ thống cơ sở lý luận về nhận thức và sự tham gia của cộng đồng địa phương trong quản lý tài nguyên rừng, nhằm làm rõ các điều kiện thể chế quyết định hiệu quả và tính bền vững của quản lý rừng dựa vào cộng đồng. Phương pháp nghiên cứu dựa trên tổng quan tài liệu học thuật có hệ thống kết hợp phân tích khái niệm, tập trung vào các lý thuyết quản trị tài nguyên chung, các cấp độ tham gia của cộng đồng và các tiếp cận hành vi giải thích động cơ tham gia của người dân. Kết quả cho thấy nhận thức cộng đồng mang tính đa chiều, bao gồm hiểu biết sinh thái, đánh giá lợi ích – chi phí, giá trị văn hóa – xã hội, cũng như cảm nhận về tính chính danh và công bằng của các thể chế quản trị rừng. Sự tham gia chỉ có ý nghĩa khi gắn với quyền ra quyết định thực chất và khả năng đồng kiến tạo các quy tắc quản lý, giám sát và phân bổ lợi ích, thay vì các hình thức tham gia mang tính hình thức. Hiệu quả quản lý rừng phụ thuộc vào an toàn quyền sử dụng đất, cơ chế chia sẻ lợi ích minh bạch, năng lực tổ chức cộng đồng và hệ thống giám sát phù hợp.