Koronavirüs’ün (Covid-19) Dünya Çapındaki Analizi ve Gelecekteki Durumu

Coronaviridae ailesinin bir cinsi olan Koronavirusler, buyuk bir arti iplikli RNA genomuna sahip zarfli viruslerdir. Serolojik olarak farkli uc koronavirus grubu tanimlanmistir. Her grupta virusler konakci araliklari ve genom dizileri ile karakterize edilir. Koronavirusler farelerde, sicanlarda, tavuklarda, hindilerde, domuzlarda, kopeklerde, kedilerde, tavsanlarda, atlarda, sigirlarda ve insanlarda tanimlanmistir ve gastroenterit ve solunum yolu hastaliklari gibi cesitli ciddi hastaliklara neden olabilir. Bulasiciligi cok yuksektir. Solunum yoluyla bulasabilen bu virus, damlacik yoluyla da aktarilmasi yani bulasmasi cok kolaydir. Yapilan calismalarin gosterdigi gibi yakin temasta bulunan bireyler birbirlerine cok kisa bir zaman icin bulastirmasi gozlemlenmistir. Bunun yaninda bulasan virus, solunum yollarina yerleserek akcigerlere oturur ve orada bolunmeye devam eder. Bunun sonucunda akcigerlere buyuk ve kalici hasar vererek konak canliya olumcul bir sekilde zarar vermektedir. Yeni koronavirusun (COVID-19) kuresel etkisi buyuyen bir ivmeyle dunyayi sarmaktadir. Dogrulanan vakalarin dogru bir sekilde tahmin edilmesi ve saglik bir cikarim yapabilmek icin yalnizca vakalar degil ayrica olum ve iyilesme sayisinin analizini de gerektirir. Bununla birlikte, ongorme icin genis bir gecmis verisi gerekir. Ayni zamanda, gelecek nadiren gecmisle ayni sekilde tekrarlandigi icin hicbir tahmin kesin degildir. Ayrica, tahminler verilerin guvenilirliginden, kazanilmis ilgi alanlarindan ve hangi degiskenlerin tahmin edildiginden etkilenir. Psikolojik faktorler, insanlarin hastaliktan kaynaklanan tehlikeyi ve onlari kisisel olarak etkileyebilecegi korkusunu nasil algiladigi ve bunlara nasil tepki gosterdigi konusunda onemli bir rol oynamaktadir. Bu calisma COVID-19'un devamini basit, ancak guclu bir yontemle ongormek icin objektif bir yaklasim ortaya koymaktadir. Kullanilan veriler Dunya Saglik Orgutu’nun (WHO) paylasmis oldugu ve her ulkenin bu bilgileri paylastigi guvenilir verilerdir. Hastaligin yapilan tahminler sonucunda COVID-19 vakalarinda surekli bir artis oldugunu gostermektedir. Risk gunden gune artmakta ve kismi olcude dususe gecmeye meyilli bir hâl almaktadir. Bu calisma planlama ve karar verme icin buyuk etkileri olan canli bir tahmin calismasinin zaman cizelgesini aciklamakta ve teyit edilmis COVID-19 vakalari icin objektif tahminler sunmaktadir.