حضوریابی مفاهیم سیاست و مبانی حکومت در قرآن و سنّت

اندیشۀ جدایی دین از سیاست از پیامدهای تعارض کلیسا و نهادهای علمی در غرب است، که هواداران سکولاریزم کوشیده‌اند آن را به اسلام تعمیم دهند. آنان مدعی‌اند که اسلام صرفًا آیین عبادت و اخلاق است و در سیاست و حکومت تقنین و برنامه‌یی ندارد. این دیدگاه در تضاد با باور اندیشه‌مندان اسلامی است، که اسلام را شریعتی جامع و پاسخ‌گو در تمام شئون زنده‌گی می‌دانند و بر حضور سیاست و حکومت در متن قرآن و سنّت تأکید می‌ورزند؛ از‌این رو، بررسی جای‌گاه مفاهیم سیاسی در دو منبع اصلی شریعت، ضرورتی علمی برای پاسخ به ادعای جدایی دین و سیاست محسوب می‌شود. این تحقیق با هدف تبیین معیار حضور سیاست و حکومت در قرآن و سنّت، استخراج مقوله‌ها و مفاهیم مرتبط با سیاست و تحلیل نقش شریعت در حوزة حکومت‌داری انجام شده است. پرسش‌های اصلی پژوهش آن است که آیا مبانی سیاست و حکومت در قرآن و سنّت وجود دارد؟ این مبانی شامل چه مقوله‌هایی است؟ و آیا می‌توان از آن‌ها نظامی برای ادارۀ جامعۀ اسلامی ارائه کرد؟ پژوهش از نوع بنیادی ـ نظری است و با روش توصیفی ـ تحلیلی و روی‌کرد موضوع‌محور، مبتنی بر مطالعۀ کتاب‌خانه‌یی منابع اصیل تفسیری، حدیثی و فقهی انجام شده است. یافته‌ها نشان می‌دهد که مفاهیم سیاست و حکومت در قرآن و سنّت به‌طور گسترده حضور دارد و شامل مفاهیمی چون خلافت، امارت، ولایت امر، حکم و عدالت اجتماعی است. نتایج حاکی از آن است که شریعت اسلام همانند حوزۀ عبادات، در سیاست و حکومت نیز برنامه و تقنین مشخص دارد و نظریۀ جدایی دین از سیاست با آموزه‌های اسلام سازگار نیست.